Türkiye Cumhuriyeti Tarihi: Hatay Sorunu



Fransa ile 20 Ekim 1921'de imzalanan Ankara Anlaşması ile Hatay ve İskenderun'u içine alan Sancak Bölgesi, sınırlarımız dışında kalmıştı.

İskenderun bölgesi için özel bir yönetim kurulması kararlaştırıldı. Resmi dili Fransızca olacaktı. Sınır, Payas'ın güneyinden başlayarak Nusaybin ve Dicle Nehri'ne uzanmaktaydı. Sancak Bölgesi Suriye'de, Suriye ise Fransız mandaterliğinde yer alıyordu. Fransa burada kendince düzenleme yaptı ve Sancak Bölgesi'ni Halep'e bağladı. Buna hem Türkiye hem de Sancak Bölgesi itiraz etti. 1926 yılında bölgede Fransa yeniden bir düzenleme yaptı ve Sancak Bölgesi'ni İskenderun merkezli olmak üzere Lübnan Beyrut'taki Fransız Yüksek Komiserliği'ne bağladı. Daha sonra bunun yerine Şam'a bağlı hale getirdi ve adına da Kuzey Suriye Hükumeti dendi.

Bu gelişmelere Türkiye sessiz kalmadı. Şam meclisi 1928'de İskenderun Sancağı'nın özel bir statüde olmasını kabul etti. Buna Milletler Cemiyeti de onay verdi. Sancak içerisinde ilerleyen yıllarda Türkiye'ye dahil olunması yönünde fikirler ortaya çıktı.

Fransa, 9 Kasım 1936'da Suriye ile anlaşma imzaladı. İskenderun Sancağı dahil olmak üzere manda yönetiminden doğan bütün haklarından vazgeçtiğini bildirdi. Bu esnada Avrupa'da savaşın başlamaya yaklaşması ve Almanya'nın Versay Statüsü'nü tanımadığını açıklaması hem İngiltere hem Fransa'da tedirginlik yarattı. Bundan dolayı Fransa yeni problemlerden uzak durmak adına bölgeden çekildi. Sorunun çözülmesi için Türkiye'ye yakınlaştı. Türkiye'nin izlediği politika da bunda etkili olmuştur. Gerekirse askeri harekat düzenleneceği imajının verilmesi oldukça önemlidir.

Konu Milletler Cemiyeti'ne taşındı. Bir gözlemci kurul oluşturulması kararlaştırıldı. İngiltere arabuluculuğu ile Türkiye - Fransa arası görüşmeler başladı. 27 Ocak 1937'de bir statü kabul edildi. İskenderun ve Hatay iç işlerinde serbest, dış işlerinde Suriye'ye bağlı hale geldi. Hem Fransa hem Türkiye bu statüyü garanti altına aldı. Milletler Cemiyeti sancak anayasası ve bir statü hazırladı. Sancağın Toprak Bütünlüğünü Güvence Altına Alan Anlaşma imzalandı.

Seçim sistemi üzerinde değişiklik yapıldı. 22 Temmuz - 1 Ağustos arasında gerçekleşen seçimlerde 40 milletvekilinden 34'ünü Türkler oluşturdu. 2 Eylül'de meclis toplandı ve ilk toplantısında Bağımsız Hatay Cumhuriyeti adını aldı. Hatay'ın ilk cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, ilk başbakanı Abdurrahman Melek oldu.

Paylaş:  

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Sosyete Sözler sayfamızı sizler için hazırladık.
Güzel Sözler, Anlamlı Sözler, Aşk Sözleri, Dini Sözler, Özlü Sözler ve Ünlü Sözleri şeklinde derlenmiştir.
Bazı sözler de hatalarımız var ise affola ve sizlerde bu hataları görürseniz lütfen bilgi vermekten çekinmeyiniz.

Güzel Sözler Mesajlar

Makaleler

En Güzel Mesajlar

Aşk Sözleri